ELEKTROMANYETİK DALGALAR

Elektromanyetik Dalga Nedir?
Elektromanyetik dalgalar uzayda yol alabilen bir titreşim türüdür. Elektromanyetik ismi, dalgaların elektrik alan ve manyetik alan birleşiminden oluşmasından gelir.

Bir elektromanyetik dalga, birbirine dik açılarda, aynı frekanstaki elektrik ve manyetik alanın oluşturduğu bir bütündür. 

Dalga boyu iki tepe noktası arasındaki mesafeye verilen isimdir. Dalgalar dalga boylarına göre sınıflandırılır.

Mekanik dalgalar çeşitli büyüklükteki hızlarla hareket edebilirler. Ancak elektromanyetik dalgalar boşlukta ışık hızı ile yayılırlar. Işığın hızı saniyede 300.000 kilometredir.

Dünyanın çevresinin uzunluğu 40.000 km’ dir. Buna göre ışık bir saniyede Dünyanın çevresini 7,5 defa dolanabilir. Bu nedenle, elektromanyetik dalgaların kullanıldığı telsizlerle Dünyanın öbür ucundaki bir amatörle telsiz üzerinden görüşmek fark edemeyeceğimiz kadar küçük bir zaman dilimizde olur.

Frekans, bir saniyede oluşan dalga sayısına denir.

Dalga boyu, bir dalga örüntüsünün tekrarlanan birimleri arasındaki mesafedir. Yaygın olarak Yunanca lamda (λ) harfi ile gösterilmektedir. Dalga boyu frekans ile ters orantılıdır, dolayısıyla dalga boyu uzadıkça frekans azalır.

Elektromanyetik Dalgaların Özellikleri

  • Yüklerin ivmeli hareketlerinden meydana gelirler. Dolayısıyla bir elektromanyetik dalgayı oluşturmak için enerji harcanması gereklidir.

  • Elektrik ve manyetik alanlar birbirini doğurarak ışık hızıyla yayılır. Dolayısıyla bütün elektromanyetik dalgalar ışık hızıyla yayılır.

  • Işığın da bir elektromanyetik dalga olduğu hatırla­nırsa, elektromanyetik dalgalar yansımaya ve kırıl­maya uğrar.

  • Yüklü parçacık olmadıkları için elektrik ve manye­tik alanda sapmazlar.

  • Enerji taşırlar ve elektromanyetik dalgayı soğuran cisimler ısınır.

  • Fotonlardan meydana gelmişlerdir.

  • Hızları ortamdan etkilenir.

  • Elektrik ve manyetik alan bileşenleri aynı fazdadır.

Elektromanyetik dalgaların yandaki fotoğrafta görüldüğü gibi gücüne bağlı

olarak mesafe uzadıkça etkisi azalır.

DİREK DALGA, YANSIYAN DALGA, YÜZEY DALGASI

Elektromanyetik dalgalar ışık gibi doğrusal bir yol izler. Arada herhangi bir kablo bağı bulunmadan ve noktadan noktaya Radyo Dalgaları ile ses ve data sinyalleri taşır. 

Verici antenden çıkan radyo dalgaları direkt olarak, yer yüzeyi ve hemen bunun üzerindeki boşluk boyunca hareket ederler. 

Doğrudan ulaşan dalgalara direk dalga, yer yüzünden yansıyarak ilerleyen dalgalara yansıyan dalga, yer yüzeyine temas ederek hareket eden dalgalara yüzey dalgaları denir. 

YÜKSEK FREKANSLI (HF) RADYO DALGALARININ YAYILIMI / GÖK DALGASI

 

Düşük frekanslı dalgaların sahip oldukları enerji iyonosferin D tabakası tarafından emilir. Dalgaların kırılması E ve F tabakasında gerçekleşir. 

Yüksek frekanslı dalgalar ise az bir emilim ile D tabakasını geçer. Bu dalgalar E ve F tabakasında iyonize ortam tarafından kırılarak yeryüzüne geri döner.

D tabakası gündüz saatlerinde oluşur. Gündüz saatlerinde düşük frekanslarda görüşülemez. 

Gece saatlerinde ise D tabakası oluşmadığından gök dalgaları ile daha geniş bir frekans bandında haberleşme yapmak mümkün olur.

Dalganın iyonosfere giriş açısı kırılma üzerinde etkilidir. Gök dalgası kırılıp yeryüzüne ulaştığında yeterli enerjisi varsa tekrar iyonosfere döner. Bu yansıma dalganın enerjisine göre tekrarlanır. Bu sayede binlerce km uzaklık ile görüşmek mümkün olur.

ELEKTROMANYETİK SPEKTRUM

Radyo dalgaları, iletken anten üzerinde ivmelendirilen yükler tarafından meydana getirilir. Dalga boyu en büyük olan elektromanyetik dalgalardır. Dalga boyu 30 cm den daha büyük olan tüm elektromanyetik dalgalar radyo dalgaları olarak adlandırılır. Radyo dalgalarının taşıdıkları enerji çok küçük olduğundan canlı sağlığı üzerinde herhangi bir zararı yoktur.

Elektromanyetik dalgalar dalga boylarına göre sınıflandırılır. Elektromanyetik dalgaların, dalga boylarının büyüklüğüne göre sıralandığı cetvele elektromanyetik spektrum denir.  

Telsiz haberleşmesinde kullanılan pek çok farklı frekans bandı vardır. Frekans bandı; dalga boylarına, frekanslarına, modülasyonlarına, (bilgi sinyalinin taşıyıcı sinyal üzerine bindirilerek iletilmesi) kullanılan antene, kendilerini oluşturan enerjinin gücüne bağlı olarak farklı özellikler gösterir.

En yaygın olarak kullanılan frekans bantları;

LF (Low Frequency = Düşük Frekans) Mors haberleşmesi olarak da adlandırılır.

HF (High Frequency = Yüksek Frekans) Genelde uzak mesafeli görüşmeler için kullanılır. Afet haberleşmesinde, erken dönemde tercih edilen en uygun frekans türüdür.

VHF (Very High Frequency = Çok Yüksek Frekans) Yakın mesafedeki haberleşmeler için kullanılır.

UHF (Ultra High Frequency= Ultra Yüksek Frekans) VHF gibi yakın mesafe haberleşmede kullanılır. Etki mesafesi daha kısa olmakla birlikte, mikrodalga prensiplerine daha yakın olduğundan bina vb. engellerin bulunduğu ortamda daha etkili haberleşme imkânı sunar.

SHF (Super High Frequency = Süper Yüksek Frekans) Dijital haberleşme için kullanılır.

 

Hangi frekansların hangi amaçla kullanılacağı uluslararası anlaşmalarla ve her ülkenin kanunla belirlenmiş yetkili kuruluşu tarafından belirlenir. Bu durum Türkiye’ de Telekomünikasyon Kurumu tarafından belirlenir.

Üç çeşit radyo frekans aralığı mevcuttur. Bunlar;

  1. Profesyonel frekanslar : Genellikle deniz ve hava haberleşmeleri ile askeri haberleşmede kullanılır.

  2. Amatör frekanslar : Kullanımı için özel sınava girilerek alınan telsizcilik belgesi sahibi olmayı gerektirir. Sağlık Bakanlığı 112 acil sağlık hizmetleri, amatör frekans sistemlerini kullanır.

  3. Tahsisli frekanslar : Kamu ve özel sektör frekanslarıdır. Sadece tahsis edildiği kuruluşun elemanları tarafından kullanılır.

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now